Frontier model ne demek?

Kısa yanıt. Frontier model, bugün yapılabilecek genel amaçlı yapay zeka modellerinin en uçtakine verilen addır. Uç sabit değildir. Laboratuvarlar, Frontier Model Forum ve bazı yasalar bu adı marka için değil, kapasite ya da eğitimde harcanan işlem gücü için kullanır. Dünün uç modeli zamanla bu tanımın dışında kalır.

Model kartında frontier yazınca ilk refleks “demek ki en iyisi” oluyor. Öyle değil. O kelime, o ayın en uç genel amaçlı sistemlerinden birini işaret ediyor olabilir. Ya da bir yasadaki eşiği. Ya da sadece ürün sayfasındaki bir sıfatı. “Frontier model ne demek” sorusunun asıl cevabı bu ayrımda. Konuyla ilgili diğer notlarım yapay zeka sayfasında.

Frontier model terimi nereden çıktı?

Terimin yaygınlaştığı gün 26 Temmuz 2023. Anthropic, Google, Microsoft ve OpenAI o gün Frontier Model Forum adlı sektör kuruluşunu kurduklarını duyurdu. Duyurudaki tanım kısaydı: en gelişmiş mevcut modellerin kapasitesini aşan ve çok çeşitli işler yapabilen büyük ölçekli makine öğrenmesi modelleri.

Forum’un hakkında sayfası üyelik için daha geniş bir ölçü koyuyor. Buna göre bir model, olağan testlerde ya da yüksek riskli kapasite ölçümlerinde, en az 12 aydır yaygın olarak kullanılan bütün modellerin önüne geçiyorsa frontier sayılıyor. Forum bu çizgiyi bilerek geniş tuttuğunu, amacın güvenlik çalışmasına daha çok kuruluşu katmak olduğunu söylüyor. Kuruluş üye aidatlarıyla dönen, ABD’de 501(c)(6) statüsünde bir dernek ve lobi faaliyeti yürütmediğini belirtiyor. 20 Ekim 2026 itibarıyla üye listesinde Amazon, Anthropic, Google, Meta, Microsoft ve OpenAI var. Üyelik bir sıralama değil, eğitimde ne kadar işlem harcandığını da göstermiyor.

Yani kelimenin ilk anlamı göreli. Frontier model, var olan en iyi modellere göre tanımlanıyor. Liste de bu yüzden birkaç ayda bir değişiyor.

AB Yapay Zeka Tüzüğü frontier modeli nasıl tanımlıyor?

Bu adla tanımlamıyor. (AB) 2024/1689 sayılı Yapay Zeka Tüzüğü “genel amaçlı yapay zeka modeli” diyor. En üst kademenin adı ise “sistemik risk taşıyan genel amaçlı yapay zeka modeli”. Madde 51‘e göre bir model iki yoldan bu kademeye girer. Ya teknik araç ve testlerle yüksek etkili kapasitesi saptanır. Ya da Komisyon, kendi kararıyla veya bilimsel panelin uyarısı üzerine, Ek XIII’teki ölçütlere bakarak eşdeğer kapasite ya da etki olduğuna karar verir.

Herkesin alıntıladığı sayı 51. maddenin 2. fıkrasında: 10 üzeri 25. Eğitimde kullanılan toplam işlem, kayan nokta işlemi (FLOP) cinsinden bu sayıyı geçerse, modelin yüksek etkili kapasiteye sahip olduğu varsayılır. 111. gerekçe yüksek etkiyi, en gelişmiş genel amaçlı modellerin kapasitesine yetişmek ya da onu aşmak diye açıklıyor. Toplama ön eğitim, sentetik veri üretimi ve ince ayar da giriyor. Komisyon bu eşiği yetki devriyle çıkaracağı bir düzenlemeyle değiştirebilir. Komisyonun soru-cevap sayfası hâlâ 10 üzeri 25 diyor. AI Act Service Desk’teki metin de, EUR-Lex’in 27 Temmuz 2026 tarihli birleştirilmiş sürümüne dayanıyor ve Dijital Omnibus değişikliklerini içeriyor, aynı eşiği koruyor. Bu sayıyı değiştiren bir düzenlemeye rastlamadım.

Kafa karıştıran ikinci bir sayı daha var: 10 üzeri 23. Aynı sayfa, bu işlem miktarının üstünde eğitilip dil, görüntü ya da video üretebilen modeli genel amaçlı model sayıyor. Bu, sistemik risk çizgisi değil, yüz kat aşağıda duran ve daha hafif yükümlülükler getiren bir gösterge.

Kaliforniya SB 53 frontier modeli nasıl tanımlıyor?

Kaliforniya kelimeyi doğrudan yasaya yazdı. Senato’nun 53 sayılı tasarısı, yani Sınır Yapay Zekada Şeffaflık Yasası, 29 Eylül 2025’te vali tarafından imzalandı ve 1 Ocak 2026’da yürürlüğe girdi. İş ve Meslekler Kanunu’nun 22757.10 ile 22757.16 arasındaki bölümleri oldu. 22757.11(i) frontier modeli, 10 üzeri 26’dan fazla tam sayı ya da kayan nokta işlemiyle eğitilmiş temel model diye tanımlıyor. İlk eğitim koşusu sayılıyor. Sonradan yapılan ince ayar, pekiştirmeli öğrenme ve önceki modele yapılan diğer esaslı değişiklikler de hesaba ekleniyor.

Bağlı şirketleriyle birlikte önceki takvim yılında 500 milyon doları aşan brüt geliri olan şirket, yasada “büyük frontier geliştirici” sayılıyor ve bir frontier yapay zeka çerçevesi yayımlamak zorunda. Bütün frontier geliştiriciler, yeni ya da esaslı biçimde değişmiş bir modeli kullanıma açmadan önce ya da açarken şeffaflık raporu yayımlıyor. Felaket riski de dar tanımlanmış: tek bir olayda 50’den fazla kişinin ölümüne ya da ağır yaralanmasına veya 1 milyar doları aşan mal kaybına önemli katkı yapma ihtimali. Sayılan durumlar şunlar: kimyasal, biyolojik, radyolojik ya da nükleer silah için uzman düzeyinde yardım, anlamlı insan gözetimi olmadan yürütülen siber saldırı ya da sayılmış bir suç ve modelin geliştiricisinin ya da kullanıcısının denetiminden çıkması.

Kaliforniya’nın çizgisi AB varsayımının on katı, üstelik tam sayı işlemlerini de sayıyor. Bir model birinin üstünde, öbürünün altında kalabilir. Bir laboratuvar da iki sayıyı da açıklamadan modeline frontier diyebilir.

Birleşik Krallık neyi frontier sayıyor?

Birleşik Krallık terimi kullanıyor ama baktığım hiçbir resmi metinde FLOP eşiği ya da yasal tanım yok. Hükümet 14 Şubat 2025’te AI Safety Institute’un adını AI Security Institute olarak değiştirdi. Enstitünün odağı siber risk ile kimyasal ve biyolojik kötüye kullanım. Enstitü 12 Ekim 2026’da yayımlanmadan önce 55’ten fazla modeli bağımsız olarak değerlendirdiğini yazdı ve bunun bir zorunluluk olmadığını da açıkça belirtti.

İngiliz yaklaşımı Forum’un ilk tanımına en yakın olanı. Frontier, işlem toplamıyla değil, güvenlik açısından önemli testlerde gösterilen kapasiteyle ölçülüyor.

Bu çizgileri kimin oynatabileceği ise ayrı bir tartışma. Önerilen Standards Authority for Frontier AI (Sınır Yapay Zeka Standartlar Kurumu) üzerinden hız sınırını kimin koyacağını yazmıştım.

Frontier model, temel model, açık ağırlıklı model ve küçük model arasındaki fark ne?

Aynı model bu etiketlerin birkaçını birden taşıyabilir, çünkü her biri başka bir soruya cevap veriyor.

Temel model (foundation model) daha eski bir kavram. Stanford CRFM, 2021’de yayımladığı ve adı “Temel Modellerin Fırsatları ve Riskleri” diye çevrilebilecek raporda, geniş veriyle, çoğunlukla büyük ölçekte öz denetimli öğrenmeyle eğitilen ve birçok farklı işe uyarlanabilen modelleri böyle adlandırıyor. Öz denetimli öğrenme, modelin etiketlenmemiş veriden kendi kurallarını çıkarması demek. Kaliforniya yasası da 22757.11(f)’de aynı fikri kullanıyor: geniş veri, genel çıktı, çok sayıda farklı iş. O yasada frontier model, bu tanıma 10 üzeri 26 eşiği eklenince ortaya çıkıyor. AB’deki genel amaçlı model de aynı ailenin tüzükteki karşılığı.

Açık ağırlıklı model (open-weight) bir yayın biçimi. Ağırlıkları indirip kendi makinenizde çalıştırabiliyorsunuz. Eğitim verisi, kod, lisans ve kapasite ise ayrı sorular. Birleşik Krallık enstitüsünün 17 Temmuz 2026 tarihli analizine göre en iyi açık ağırlıklı modeller, siber testlerde kapalı frontier modellerin 4 ila 7 ay önceki seviyesinde. 2025’in büyük bölümünde bu fark 6 ila 10 aydı. Yani iki etiket birbirinin zıttı değil ve aradaki mesafe kısalıyor. Dosyanın kendisi hassas hale gelince devreye ihracat kuralları giriyor. Bunu Çin, ihracat kontrolü ve model ağırlıkları yazısında anlattım.

Küçük model ise fiyat ve hızla ilgili bir ürün tercihi. Anthropic, 7 Ekim 2026’da Claude Haiku 5.5 için küçük model diyor ve onu yüksek hacimli özetleme, sınıflandırma ve müşteri desteği için konumluyor. Küçük bir model de temel model olabilir.

	Frontier model	Temel model	Açık ağırlıklı model	Küçük model
Soru	Şu anki uçta mı?	Geniş veriyle eğitilip birçok işe uyarlanıyor mu?	Ağırlıklar indirilip çalıştırılabiliyor mu?	Dar bir iş için ucuz ve hızlı mı?
Neye göre	Hareket eden bir uç. Kaliforniya’da 10 üzeri 26’dan fazla işlem. AB’deki yakın terimde 10 üzeri 25 FLOP üstü sistemik risk varsayımı.	Genişlik. Stanford CRFM, 2021. SB 53, 22757.11(f).	Puana değil, yayın biçimine.	Fiyat, gecikme ve sağlayıcının kendi sınıflandırması.
Kesişim	Çoğu zaman temel model. Bazen açık ağırlıklı.	Uçta da olabilir, sıradan ya da küçük de.	Uca yakın da olabilir, aylarca geride de.	Yine de temel model olabilir.
Ekim 2026 örneği	Google, Gemini 4 Argon’u en yeni frontier modeli olarak tanıtıyor.	Claude Opus 5.5, karmaşık işler için sunuluyor.	Bir yayın kararı. Yukarıdaki siber farka bakın.	Anthropic, Haiku 5.5’e küçük model diyor.

Ekim 2026’da hangi modellere frontier deniyordu?

Bunlar örnek, sıralama değil. Aşağıdaki duyuruların hiçbiri eğitim işlemini açıklamıyor. Bu yüzden adı geçen hiçbir modelin 10 üzeri 25’i ya da 10 üzeri 26’yı aştığını söyleyemem.

OpenAI 7 Ekim 2026’da yeni bir GPT-6 modelinin ChatGPT kullanıcılarına açıldığını duyurdu. İlk GPT-6 modelleri bir ay önce ücretli hesaplara gelmişti. Duyuruya göre ChatGPT’de ücretli planlar GPT-6 Sol, Free ve Go planları ise GPT-6 Luna ile çalışıyor.

Anthropic, Claude Opus 5.5 modelini 22 Eylül’de, Claude Sonnet 5.5 modelini 28 Eylül’de, Haiku 5.5’i de 7 Ekim’de çıkardı. Şirket, Opus 5.5’in yayından önce Frontier Design ve METR gibi dış değerlendiriciler tarafından test edildiğini söylüyor.

Google 13 Ekim’de Gemini 4 Argon için “en yeni frontier modelimiz” dedi ve modeli kendi Frontier Safety Framework (Sınır Güvenliği Çerçevesi) kapsamında değerlendirdiğini yazdı.

Amazon, Meta ve Microsoft Forum üyesi. Ancak Ekim 2026’da çıkmış bir modelleri için birincil kaynağı doğrulayamadım, o yüzden isim vermiyorum.

Frontier etiketi geliştirici için neden önemli?

Etiket sanıldığı kadar çok şeyi belirlemiyor. Değiştirdiği üç şey var: fiyat, erişim ve evrak. Her birinin pratik bir sonucu da var.

Uçtaki fiyat hızla düşüyor. Anthropic, Opus 5.5 için milyon girdi tokeni başına 4, milyon çıktı tokeni başına 20 dolar istiyor. Sonnet 5.5’te bu rakamlar 2 ve 10 dolar. Google, Argon’u milyon token başına 2 ve 10 dolarlık bir tanıtım fiyatıyla çıkardı. 30 Kasım 2026’dan sonra fiyat 4 ve 20 dolara çıkacak. Anthropic’in kendi tablosuna göre Opus 5.5, token başına Opus 5’ten yüzde 20 ucuz. Kısacası frontier fiyatı anlık bir fotoğraf. Ben bütçeyi frontier kelimesine göre değil, gerçekten çağırdığım model kimliğine göre yapıyorum ve her yeni sürümde faturaya yeniden bakıyorum. Geçen çeyreğin uç modeli çoğu zaman bu çeyreğin orta sınıfı oluyor.

Erişim, API anahtarından ibaret değil. Google, siber savunma ekiplerini Argon’u olağan siber kısıtlamalar olmadan kullanabilmeleri için Fairwind programına yönlendiriyor. Anthropic’in yaşam bilimleri için bir doğrulama programı var ve daha riskli savunma işleri için siber doğrulama programını genişletiyor. Ürününüz bu kapasitelere dayanıyorsa bir kayıt formu değil, başvuru süreci planlayın. Dayanmıyorsa, varsayılan güvenlik önlemleri satın aldığınız ürünün parçası. İsteğiniz başka bir modele yönlendirilebilir ya da reddedilebilir.

Evrakın çoğu laboratuvarın sorumluluğunda. AB’de sistemik risk taşıyan genel amaçlı modelin sağlayıcısı, 55. maddeye göre modeli değerlendirmek, sistemik riski ölçüp azaltmak, ciddi olayları bildirmek, modeli ve altyapısını korumak zorunda. Komisyonun soru-cevap sayfası bunu kısaca özetliyor. Sağlayıcı, eğitim işlemi eşiğe ulaştığında ya da ulaşacağı belli olduğunda Komisyona da haber veriyor. Bu yükler laboratuvara ait. Sizin araçlarınız, verileriniz ve kullanıcılarınızın neye erişebildiği ise sizin ürününüzde kalıyor, sizin yükümlülükleriniz de orada başlıyor. Kaliforniya’da bir güvenlik sıfatını teknik şartname saymadan önce geliştiricinin yayımladığı çerçeveyi ve şeffaflık raporunu okuyorum.

Benim kuralım basit. Bir iddianın hangi tanımı kullandığına, değerlendirmenin neyi kapsadığına ve ağırlıklar indirilebiliyorsa neyin değiştiğine bakıyorum. “Yayından önce test edildi” cümlesi tek başına yetmez, kapsamı gerekir: biyoloji mi, siber mi, ajanlar mı, yoksa daha dar bir alan mı?

Sık sorulan sorular

Frontier model ile temel model aynı şey mi?

Hayır. Temel model, geniş veriyle eğitilip farklı işlere uyarlanabilen model demek. Frontier ise Forum’un dilinde o anki en uç model. Kaliforniya buna 10 üzeri 26’dan fazla işlem şartını ekliyor, sonradan yapılan ince ayar ve pekiştirmeli öğrenme de bu hesaba giriyor. O yasada her frontier model bir temel model, ama temel modellerin çoğu frontier değil.

AB Yapay Zeka Tüzüğü frontier model terimini kullanıyor mu?

Yasal kategori olarak kullanmıyor. “Sistemik risk taşıyan genel amaçlı yapay zeka modeli” diyor, 10 üzeri 25 FLOP’un üstünde yüksek etkili kapasite varsayıyor ve Komisyona hem model belirleme hem de eşiği sonradan değiştirme yetkisi veriyor. Bir satıcı “frontier değiliz, tüzük bizi ilgilendirmez” diyorsa hangi maddeyi kastettiğini sorun.

Açık ağırlıklı bir model frontier olabilir mi?

Olabilir. Açık ağırlık, modelin nasıl yayımlandığını anlatıyor. Frontier ise kapasiteyi, bazı yasalarda da işlem toplamını. Birleşik Krallık enstitüsü Temmuz 2026’da en iyi açık ağırlıklı modellerin siberde kapalı modellerin 4 ila 7 ay gerisinde olduğunu ölçtü. Komisyon da açık yayından sonra sistemik risk yükümlülüklerini yerine getirmenin zorlaştığını söylüyor. Bu yüzden testlerin dosya yayımlanmadan önce bitmesi gerekiyor.

Ürün çıkarmak için frontier model şart mı?

Çoğu zaman değil. İşlerin çoğunu küçük ya da orta sınıf bir modelle çıkarıyorum, sadece kontrolden geçemeyen adımlarda daha güçlü modele geçiyorum. Her çağrıyı frontier bir modele göndermek güvenliğin kanıtı değil, bir masraf tercihi.